«Περάσαμε από ένα ιστορικό υψηλό σε ένα ιστορικό χαμηλό μέσα σε μόλις έναν χρόνο, αν επιβεβαιωθούν οι εκτιμήσεις»

Αντιμέτωπη με μια σοβαρή έλλειψη στην παραγωγή πατάτας βρίσκεται η Ευρώπη εξαιτίας των ακραίων θερμοκρασιών του καλοκαιριού. 

Αυτό, όπως επισημαίνουν οι Financial Times ενδέχεται να οδηγήσει σε ακριβότερες αλλά και μικρότερες τηγανητές πατάτες, καθώς οι καλοκαιρινοί καύσωνες έκαψαν τις καλλιέργειες και φρέναραν την ανάπτυξη των καρπών. Σύμφωνα με αναλύσεις του μη κερδοσκοπικού οργανισμού Energy and Climate Intelligence Unit (ECIU), οι ακραίες καιρικές συνθήκες κατέστρεψαν περίπου 3,1 εκατ. τόνους πατάτας, αξίας 400 έως 620 εκατ. ευρώ. Η ποσότητα αυτή προστίθεται στα περίπου 3,6 εκατ. τόνους που δεν φυτεύτηκαν καν φέτος.

«Περάσαμε από ένα ιστορικό υψηλό σε ένα ιστορικό χαμηλό μέσα σε μόλις έναν χρόνο, αν επιβεβαιωθούν οι εκτιμήσεις», δήλωσε ο Κρεγκ Έλιοτ, αναλυτής αγοράς για την Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και την Αφρική στην εταιρεία πληροφοριών τιμών εμπορευμάτων Expana. «Μιλάμε για ένα πραγματικό θρίλερ στην αγορά της πατάτας».

Στις βασικές πατατοπαραγωγούς χώρες της Ευρώπης, Γερμανία, Γαλλία, Βέλγιο και Ολλανδία, η παραγωγή αναμένεται να υποχωρήσει από το ρεκόρ των 27,3 εκατομμυρίων τόνων το 2025 σε μόλις 19,5 έως 20,5 εκατομμύρια τόνους φέτος, σύμφωνα με το ECIU.

Μικρότερες τηγανητές πατάτες

Στη φάρμα του Ζαν-Πολ Νταλέν κοντά στο Αράς της βόρειας Γαλλίας, δεν έπεσε σταγόνα βροχής από τις 10 Ιουνίου έως τις 25 Αυγούστου. Όταν οι θερμοκρασίες παρέμειναν πάνω από τους 30°C για σχεδόν μία εβδομάδα τον Αύγουστο, οι πατάτες «σταμάτησαν απλώς να μεγαλώνουν», όπως περιγράφει ο ίδιος.

Ο Νταλέν καλλιεργεί πατάτες σε 650 από τα συνολικά 3.400 στρέμματά του. Οι αποδόσεις στις αρδευόμενες εκτάσεις αναμένεται να είναι κατά 10% χαμηλότερες από τις φυσιολογικές. Ωστόσο, σε γειτονικά μη αρδευόμενα χωράφια, η παραγωγή ενδέχεται να πέσει στους 2 τόνους ανά στρέμμα, όταν το σύνηθες είναι 4,5 με 5 τόνοι.

Πολλές από τις πατάτες που συλλέχθηκαν είναι πολύ μικρές για βιομηχανική επεξεργασία. Οι εταιρείες μεταποίησης ζητούν συνήθως πατάτες με διάμετρο άνω των 50 χιλιοστών, αλλά σε ορισμένα κτήματα η πλειονότητα είναι κάτω από 40 χιλιοστά. Έτσι, οι βιομηχανίες έχουν ήδη αρχίσει να χαλαρώνουν τις προδιαγραφές τους.

«Αυτό σημαίνει ότι οι καταναλωτές θα δουν μικρότερες τηγανητές πατάτες στο πιάτο τους», δήλωσε ο Νταλέν.
Ολόκληρη η σοδειά του Γάλλου αγρότη πωλείται με συμβόλαιο στον όμιλο κατεψυγμένων τροφίμων McCain, σε τιμή που είχε συμφωνηθεί πριν από το καλοκαιρινό κύμα ξηρασίας. Η τιμή αυτή είχε ήδη μειωθεί κατά 60 ευρώ τον τόνο (περίπου κατά ένα τέταρτο) λόγω της περσινής υπερπαραγωγής. Αν το συμβόλαιο δεν επαναδιαπραγματευτεί, ο Νταλέν θα πληρωθεί με τιμές περιόδου αφθονίας για μια σοδειά που συλλέγεται εν μέσω έλλειψης, αντιμετωπίζοντας διπλό πλήγμα: χαμηλότερη τιμή και μικρότερο όγκο πωλήσεων.

Ο Νταλέν δεν είναι ο μόνος. Περίπου το 80% της πατάτας που προορίζεται για μεταποίηση πωλείται πλέον μέσω συμβολαίων, σύμφωνα με τον Έλιοτ, έναντι 50% με 60% τα προηγούμενα χρόνια. Όσοι αγρότες έκλεισαν τιμές πριν γίνουν ορατές οι συνέπειες του καύσωνα παγιδεύτηκαν. «Αυτές είναι οι τιμές με τις οποίες έχουν δεσμευτεί», εξηγεί.

Η εικόνα στην ελεύθερη αγορά πατάτας

Από την άλλη πλευρά, η ελεύθερη αγορά κινείται με εντελώς διαφορετικούς ρυθμούς. Οι πατάτες νέας σοδειάς για μεταποίηση φτάνουν έως και τα 250 ευρώ τον τόνο σε ορισμένες περιοχές της Ευρώπης, όταν πέρυσι κυμαίνονταν στα 30 ευρώ. Παράλληλα, οι γαλλικές πατάτες κατανάλωσης διαμορφώθηκαν στα 520 ευρώ τον τόνο στις 3 Σεπτεμβρίου, από 310 ευρώ που ήταν προηγουμένως.

Τα αποθέματα που έχουν απομείνει από την περσινή σοδειά-ρέκορ αναμένεται να καλύψουν την αγορά μέχρι τα Χριστούγεννα, όμως απλώς μεταθέτουν το πρόβλημα, σύμφωνα με τον Σέντρικ Πόρτερ, διευθυντή της υπηρεσίας πληροφοριών World Potato Markets. Ο ίδιος εκτιμά ότι μέχρι το Πάσχα οι ελλείψεις θα γίνουν εμφανείς στα σουπερμάρκετ.

Ακολουθήστε το foodlife.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις